Τρίτη 5 Ιουλίου 2016

Το χρονοδιάγραμμα του Δημοσίου: Πότε θα αλλάξουν οι Προϊστάμενοι – Πότε θα γίνει η αξιολόγηση



Ένα πλήρες χρονοδιάγραμμα για την εφαρμογή των τομών για τη Δημόσια Διοίκηση που έχει προαναγγείλλει η κυβέρνηση, αποτυπώνεται στο νομοσχέδιο του αναπληρωτή υπουργού Εσωτερικών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης, Χριστόφορου Βερναρδάκη, για την Ανοιχτή Διακυβέρνηση.
Σε βάθος δυόμισι ετών, σύμφωνα με τα χρονοδιαγράμματα, θα έχουν αλλάξει όλα τα πρόσωπα που έχουν καθήκοντα επιτελικών στελεχών και θέσεις ευθύνης, μέσω του νέουΕθνικού Μητρώου Επιτελικών Στελεχών και του νέου συστήματος επιλογής προϊσταμένων, ενώ ακόμα στους πρώτους τρεις μήνες του 2017 θα έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία αξιολόγησης υπαλλήλων με το νέο πλαίσιο.
Το χρονοδιάγραμμα για την εφαρμογή των τριων αυτών ριζικών αλλαγών στο Δημόσιο, έχει αναλυτικά ως εξής:
Μητρώο Επιτελικών Στελεχών
– Έως τις 30.6.2016: εκδίδονται οι υπουργικές αποφάσεις συγκρότησης του Ειδικού Συμβουλίου Επιλογής Διοικήσεων (Ε.Σ.Ε.Δ.)
– Έως 31.7.2016: τίθεται σε λειτουργία το Εθνικό Μητρώο Επιτελικών Στελεχών Δημόσιας Διοίκησης
– Έως 30.9.2016: εκδίδεται το Προεδρικό Διάταγμα για τον καθορισμό των αρμοδιοτήτων των Διοικητικών και Αναπληρωτών Διοικητικών Γραμματέων καθώς και των Τομεακών και Ειδικών Τομεακών Γραμματέων και κάθε άλλη σχετική λεπτομέρεια (παρ. 4 άρθρο 170 ν.4389/2016).
– Έως 30-9-2016: Προκήρυξη όλων των θέσεων Διοικητικών και Αναπληρωτών Διοικητικών Γραμματέων Υπουργείων (παρ. 1 του άρθρου 6 του ν. 4369/2016 όπως ισχύει), καθώς και των κενών θέσεων του άρθρου 8 του ν. 4369/2016.
– Έως 31.12.2016: ολοκλήρωση της πλήρωσης των θέσεων των Διοικητικών και Αναπληρωτών Διοικητικών Γραμματέων καθώς και των κενών θέσεων του άρθρου 8 του ν. 4369/2016.
– Έως 31.12.2016: Κοινή Υπουργική Απόφαση για αποδοχές και επιδόματα των θέσεων που καλύπτονται από το Μητρώο (παρ. 5 άρ. 170 ν. 4389/2016)
– Έως 30.9.2017: Προκήρυξη όλων των θέσεων των Τομεακών και Ειδικών Τομεακών Γραμματέων ( παρ. 2 του άρθρου 6 του ν. 4369/2016, όπως ισχύει)
– Έως 31.12.2017: ολοκλήρωση της διαδικασίας πλήρωσης των θέσεων των Τομεακών και Ειδικών Τομεακών Γραμματέων
– Έως 31.12.2017: Απόφαση του Πρωθυπουργού για την παύση των υπηρετούντων Γενικών Γραμματέων Υπουργείων και των Αναπληρωτών Γενικών Γραμματέων Υπουργείων, εκτός και αν οι θέσεις αυτές έχουν ήδη καταργηθεί κατά την αναμόρφωση της νομοθεσίας περί Κυβέρνησης και κυβερνητικών οργάνων.
– Έως 30.6.2018: Απόφαση του Πρωθυπουργού για την παύση των υπηρετούντων Γενικών και Ειδικών Γραμματέων, προϊσταμένων Γενικών και Ειδικών Γραμματειών, εκτός και αν οι θέσεις αυτές έχουν ήδη καταργηθεί κατά την αναμόρφωση της νομοθεσίας περί Κυβέρνησης και κυβερνητικών οργάνων.
Αξιολόγηση
• Δ΄ τρίμηνο 2016:
o Έκδοση Υπουργικής Απόφασης: α) για τον καθορισμό των απαραίτητων λεπτομερειών για τη λειτουργία της Διεύθυνσης Παρακολούθησης και Στατιστικής Ανάλυσης των Βαθμολογιών Αξιολόγησης, β) για τον καθορισμό των εντύπων αξιολόγησης
o Καθορισμός και γνωστοποίηση της στοχοθεσίας για το επόμενο έτος αξιολόγησης.
o Σύσταση Επιτροπής Ακρόασης σε κάθε Υπουργείο
• Α’ τρίμηνο 2017: Ολοκλήρωση της αξιολόγησης των δημοσίων υπαλλήλων
• Β’ τρίμηνο 2017:
o Σύσταση του Παρατηρητηρίου Δημόσιας Διοίκησης στο Ε.Κ.Δ.Δ.Α.
o έναρξη της διενέργειας ερευνών (ηλεκτρονικών ή μη) για την αξιολόγηση των δημοσίων υπηρεσιών από τους πολίτες.
Επιλογή Προϊσταμένων
• Γ΄ τρίμηνο 2016:
o Έκδοση Υπουργικής Απόφασης για τη σύσταση και τη συγκρότηση στο Υπουργείο Εσωτερικών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης του Ειδικού Συμβουλίου Επιλογής Προϊσταμένων (ΕΙ.Σ.Ε.Π.) το οποίο είναι αρμόδιο για την επιλογή προϊσταμένων Γενικών Διευθύνσεων των Υπουργείων, αυτοτελών δημοσίων υπηρεσιών, Αποκεντρωμένων Διοικήσεων, Ο.Τ.Α. β΄ βαθμού και Ν.Π.Δ.Δ. (παρ. 1 του αρ. 86 του Υ.Κ όπως ισχύει)
o έκδοση Υπουργικής Απόφασης που θα ορίζει κάθε σχετική λεπτομέρεια αναφορικά με την επιστημονική υποστήριξη και την παροχή της απαραίτητης τεχνογνωσίας στα μέλη του Συμβουλίου που θα διεξάγουν τις δομημένες συνεντεύξεις από το Εθνικό Κέντρο Δημόσιας Διοίκησης (υποπερ. ββ της περ. δ της παρ. 3 του άρ. 85 του Υ.Κ όπως ισχύει)
• Δ΄ τετράμηνο 2016: Έκδοση προκηρύξεων για την πλήρωση θέσεων Προϊσταμένων Γενικών Διευθύνσεων
• Α΄ τετράμηνο 2017: πλήρωση των θέσεων και τοποθέτηση των Προϊσταμένων Γενικών Διευθύνσεων
• Μάιος 2017: Έκδοση υπουργικών αποφάσεων για τη σύσταση – συγκρότηση του Συμβουλίου Επιλογής Προϊσταμένων (Σ.Ε.Π) επιπέδου Διεύθυνσης σε κάθε Υπουργείο/αυτοτελή Γενική ή Ειδική Γραμματεία/ Αποκεντρωμένη Διοίκηση/ Ν.Π.Δ.Δ. που έχει δικό του Υπηρεσιακό Συμβούλιο
• Β΄ εξάμηνο 2017: Προκήρυξη και πλήρωση θέσεων Προϊσταμένων Διεύθυνσης
• Α΄ τρίμηνο 2018: Συγκρότηση υπηρεσιακών συμβουλίων και έκδοση προκηρύξεων πλήρωσης θέσεων προϊσταμένων Τμημάτων.
• Β΄ τρίμηνο 2018: Πλήρωση θέσεων προϊσταμένων Τμημάτων.
o Σύσταση του Παρατηρητηρίου Δημόσιας Διοίκησης στο Ε.Κ.Δ.Δ.Α.
o Έναρξη της διενέργειας ερευνών (ηλεκτρονικών ή μη) για την αξιολόγηση των δημοσίων υπηρεσιών από τους πολίτες.

Τρίτη 7 Ιουνίου 2016

Οδηγίες για την αναγνώριση προϋπηρεσίας σύμφωνα με τις διατάξεις του ν.4354/2015 (νέου μισθολογίου και της ερμηνευτικής εγκύκλιου του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους , 6/5/2016 (ΑΔΑ:ΩΛ9ΣΗ-ΟΝΜ)

Συγκεκριμένα η εγκύκλιος αναφέρει:
   Επί του άρθρου 26 Μεταβατικές διατάξεις - Μισθολογική κατάταξη και εξέλιξη των υπηρετούντων υπαλλήλων Με την παρ.1 προβλέπεται ότι κατά την πρώτη εφαρμογή των διατάξεων του νέου νόμου (με τον οποίο επέρχεται πλέον η αποσύνδεση βαθμού – μισθού) η μισθολογική κατάταξη των υπαλλήλων στα μισθολογικά κλιμάκια του άρθρου 9 πραγματοποιείται σύμφωνα με τα τυπικά τους προσόντα, το χρόνο υπηρεσίας στο φορέα που υπηρετούν, καθώς και το χρόνο υπηρεσίας, που έχει αναγνωριστεί από το φορέα αυτόν, μέχρι και στις 31-12-2015. Ο χρόνος υπηρεσίας που πλεονάζει μετά την κατάταξή τους θεωρείται ότι έχει διανυθεί στο Μ.Κ. κατάταξης, για την απονομή του επόμενου Μ.Κ.Επισημαίνεται ότι στην περίπτωση που έχουν υποβληθεί εντός του έτους 2015 αιτήσεις για αναγνώριση προϋπηρεσίας και το αρμόδιο για την αναγνώριση όργανο δεν έχει ακόμη αποφανθεί, εφόσον η προϋπηρεσία αυτή αναγνωριζόταν και από το προηγούμενο νομοθετικό πλαίσιο, τα οικονομικά αποτελέσματα αυτής ισχύουν από την έναρξη ισχύος του νέου νόμου (1-1-2016). Στην περίπτωση που έχει κατατεθεί αίτηση για αναγνώριση προϋπηρεσίας που δεν αναγνωριζόταν με το προηγούμενο νομοθετικό πλαίσιο αλλά αναγνωρίζεται πλέον με το ισχύον (π.χ. αναγνώριση προϋπηρεσίας σε ΝΠΙΔ για υπάλληλο του Δημοσίου), τότε θα πρέπει η αίτηση αναγνώρισης να υποβληθεί εκ νέου μετά την έναρξη ισχύος του νέου νόμου και τόσο η αναγνώριση του χρόνου όσο  και τα οικονομικά αποτελέσματα θα ισχύουν από 1-1-2018. Το ίδιο ισχύει και για όλες τις αιτήσεις αναγνώρισης προϋπηρεσίας που υποβάλλονται από το υπηρετούν προσωπικό μετά την 1-1-2016. Τέλος, στην περίπτωση που τυχόν προϋπηρεσία, αναγνωριζόμενη από τις διατάξεις του άρθρου 11, αποτελεί τυπικό προσόν διορισμού, για νέα πρόσληψη ή διορισμό από 1-1-2016, τα οικονομικά αποτελέσματα αυτής ισχύουν από την ημερομηνία πρόσληψης ή διορισμού του υπαλλήλου. Στην περίπτωση που υποβάλλεται από νεοδιόριστους, μετά την 1-1-2016, αίτηση αναγνώρισης προϋπηρεσίας μετά το διορισμό τους, τα οικονοκά αποτελέσματα έχουν ισχύ από την ημερομηνία αίτησης του υπαλλήλου. Επισημαίνεται ότι τα ανωτέρω ισχύουν και για τους υπαλλήλους με σχέση εξαρτημένης εργασίας ορισμένου χρόνου
 Προτείνουμε η αίτηση  να συνοδεύεται από :

1.Βεβαίωση  του φορέα στον οποίο παρασχέθηκε η προϋπηρεσία  από την οποία να προκύπτει με απόλυτη σαφήνεια: α) η νομική μορφή του φορέα και εάν υπάγεται στο πεδίο εφαρμογής της παραγράφου 1 του άρθρου 7 του ν. 4354/2015, κατά τον χρόνο παροχής της εργασίας του υπαλλήλου και β) η σχέση εργασίας του υπαλλήλου καθώς και οι ημερομηνίες έναρξης και λύσης αυτής,
2.Βεβαίωση του οικείου ασφαλιστικού φορέα για το διάστημα της παρασχεθείσας εργασίας
3.Αντίγραφα συμβάσεων (εφόσον υπάρχουν)

4.Υπεύθυνη δήλωση ότι η υπό αναγνώριση προϋπηρεσία δεν έχει χρησιμοποιηθεί για τη χορήγηση καμίας άλλης οικονομικής παροχής (καταβολή αποζημίωσης) ή αναγνώρισης συνταξιοδοτικού δικαιώματοςΑΔΑ:ΩΛ9ΣΗ-ΟΝΜ

Κυριακή 15 Μαΐου 2016

Επαναφορά των διατάξεων του Ν. 4024/2011 στη χορήγηση του Επιδόματος Επικίνδυνης και Ανθυγιεινής Εργασίας

Με το Νόμο Ν.4384/2016 Αγροτικοί Συνεταιρισμοί, μορφές συλλογικής οργάνωσης του αγροτικού χώρου και άλλες διατάξεις, στο άρθρο 54 γίνεται επαναφορά των διατάξεων του Ν. 4024/2011 στη χορήγηση του Επιδόματος Επικίνδυνης και Ανθυγιεινής Εργασίας, σε όλες τις θεσμοθετημένες άδειες, όπως ζητούσε με έγγραφο της η ΠΟΤΚΕ-ΥΕΘΑ, πλην των συνδικαλιστικών αδειών, μόνο για όσους δικαιούνται πλήρεις απαλλαγές.
Άρθρο 54 Τροποποίηση διατάξεων του ν. 4354/2015 Το άρθρο 18 του ν. 4354/2015 (Α΄ 176) τροποποιείται ως εξής: «Το επίδομα επικίνδυνης και ανθυγιεινής εργασίας της παρ. 1 του άρθρου 15 του ν. 4024/2011 εξακολουθεί να καταβάλλεται στο ίδιο ύψος, με τους ίδιους όρους και με τις ίδιες προϋποθέσεις στους δικαιούχους που έχουν οριστεί με τις υπουργικές αποφάσεις που έχουν εκδοθεί κατ’ εξουσιοδότηση των ανωτέρω διατάξεων, καθώς και αυτών του άρθρου 67 του ν. 4235/2014 (Α΄ 32), εκτός από τις περιπτώσεις πλήρους απαλλαγής από τα καθήκοντα ή την εργασία τους για συνδικαλιστικούς λόγους με την επιφύλαξη της επικείμενης ευθυγράμμισης του σχετικού καθεστώτος με την αντίστοιχη ευρωπαϊκή νομοθεσία έως τις 31.12.2017.» 

Παρασκευή 13 Μαΐου 2016

Ασφαλιστικό- Συνταξιοδοτικό: 

Δημοσιεύτηκε ο νόμος στο ΦΕΚ


Τα όσα ψηφίστηκαν πριν από μερικές μέρες για τις αλλαγές που έρχονται στο ασφαλιστικό και στο φορολογικό μπαίνουν σε άμεση εφαρμογή, αφού αργά το βράδυ της Πέμπτης (12.05.2016) δημοσιεύτηκαν στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης ο νέος νόμος, μαζί με τις τροπολογίες της τελευταίας στιγμής. Πολλές από τις διατάξεις θα τεθούν άμεσα σε εφαρμογή και θα φέρουν μεγάλες αλλαγές στη ζωή μισθωτών και συνταξιούχων.

Από 1.1.2017 οι τακτικοί και μετακλητοί υπάλληλοι  και λειτουργοί του Δημοσίου, οι τακτικοί και μετακλητοί  υπάλληλοι και λειτουργοί της Βουλής, των Ν.Π.Δ.Δ. και των ΟΤΑ α΄ και β΄ βαθμίδας, οι ιερείς και οι υπάλληλοι των εκκλησιαστικών νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου, καθώς και τα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων, των Σωμάτων Ασφαλείας και του Πυροσβεστικού Σώματος, από την έναρξη ισχύος του παρόντος νόμου υπάγονται για κύρια σύνταξη στο ασφαλιστικό – συνταξιοδοτικό καθεστώς του Ενιαίου Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης (Ε.Φ.Κ.Α.) που συνιστάται με τις διατάξεις του άρθρου 51 και οι συντάξεις τους κανονίζονται και καταβάλλονται με βάση τις ρυθμίσεις του νέου νόμου.

Παρασκευή 22 Απριλίου 2016

Κατατέθηκε τροπολογία για την επαναφορά της καταβολής του ανθυγιεινού επιδόματος στις θεσμοθετημένες άδειες του προσωπικού

Μετά από την έγγραφη διαμαρτυρία της Τεχνικής Ομοσπονδίας ΠΟΤΚΕ-ΥΕΘΑ στο υπουργείο Οικονομικών, αλλά και ανάλογη  επιστολή της ΑΔΕΔΥ, κατατέθηκε στη Βουλή τροπολογία για την επαναφορά της καταβολής του ανθυγιεινού επιδόματος στις θεσμοθετημένες άδειες του προσωπικού.

 

Δευτέρα 7 Μαρτίου 2016

Εγκύκλιο για τις κρατήσεις των δημοσίων υπαλλήλων υπέρ του Μ.Τ.Π.Υ. μετά την ισχύ του Ν. 4354/2015, εξέδωσε το Ταμείο. Πρόκειται, να σημειωθεί, για ορθή επανάληψη παλαιότερης εγκυκλίου.


Αναλυτικά, η εγκύκλιος έχει ως εξής:
Κατόπιν δημοσίευσης του Ν. 4354/2015 (ΦΕΚ 176 Α’), με ημερομηνία εφαρμογής 1/1/2016, σας ενημερώνουμε σχετικά με τα ποσοστά κράτησης ανά είδος αποδοχών.
Σας παρουσιάζουμε παρακάτω το νέο επεξηγηματικό πίνακα, με παράδειγμα εφαρμογής, προς διευκόλυνση των υπολόγων εκκαθαριστών μισθοδοσίας των πολιτικών υπαλλήλων – μετόχων του Ταμείου μας για την εφαρμογή των υπέρ Μ.Τ.Π.Υ. κρατήσεων μετά την ισχύ του προαναφερόμενου Νόμου:
mtpy1_aftodioikisimtpy2_aftodioikisi
Παράδειγμα κράτησης 4% στο Βασικό Μισθό (στην περίπτωση που προκύπτει με τις νέες διατάξεις αύξηση στις αποδοχές του υπαλλήλου):
Υπάλληλος ΔΕ κατηγορίας ο οποίος κατά την 31/12/2015 , λάμβανε Β.Μ 1.100€ οικογενειακή παροχή 50 € και υπερβάλλουσα μείωση του άρθρου 29 του Ν. 4024/2011 250€. Με το νέο μισθολόγιο Ν.4354/2015, δικαιούται Β.Μ 1.200€, οικογενειακή παροχή 50€ και προσωπική διαφορά 250€ .
Δεδομένου ότι στο ανωτέρω παράδειγμα έχουμε αύξηση του βασικού μισθού (100), αυτή θα καταβληθεί σταδιακά σε 4 έτη (1/4 της αύξησης για κάθε έτος). Συνεπώς ο εν λόγω υπάλληλος λαμβάνει νέο Β.Μ 1.125€ για το πρώτο έτος, οικογενειακό επίδομα 50€ και προσωπική διαφορά 250€.
Αναλυτικότερα:
Από 1.1.2016 έως 31.12.2016 λαμβάνει Β.Μ 1.200-75=1.125 €
Από 1.1.2017 έως 31.12.2017 λαμβάνει Β.Μ 1.200-50=1.150 €
Από 1.1.2018 έως 31.12.2018 λαμβάνει Β.Μ 1.200-25=1.175 €
Από 1.1.2019 και εφεξής λαμβάνει Β.Μ 1.200 €
Η υπέρ ΜΤΠΥ κράτηση 4% θα γίνεται σε ολόκληρο το Β.Μ. των 1.200 € από 1.1.2016, δηλαδή στο Β.Μ. του νέου κλιμακίου του, χωρίς να αφαιρείται η αύξηση που θα καταβληθεί σταδιακά τα έτη 2016, 2017, 2018, 2019.
Στην περίπτωση που οι νέες αποδοχές του υπαλλήλου περιλαμβάνουν, εκτός από το βασικό μισθό και άλλο είδος αποδοχών, τότε θα ακολουθηθεί η ίδια ανωτέρω διαδικασία και η υπέρ ΜΤΠΥ κράτηση θα γίνει στο ποσοστό ανά είδος αποδοχών, όπως αναφέρεται στον ανωτέρω πίνακα.
Σημειώνουμε ότι ο υπολογισμός του μερίσματος που θα δοθεί κατά τη συνταξιοδότηση, θα γίνει σύμφωνα με το Ν. 4052/2012 αρ. 138 παρ. 4, δηλαδή (α) για το χρονικό διάστημα έως 31/10/2011 με βάση το Β.Μ. του ΜΚ ή βαθμού και του χρονοεπιδόματος που έφερε ο υπάλληλος την 31/10/2011και (β) για το χρονικό διάστημα που αντιστοιχεί από 1.11.2011 και μέχρι την έξοδο, ο Β.Μ. του Μ.Κ. ή βαθμού και του χρονοεπιδόματος που φέρει ο υπάλληλος κατά την έξοδό του από την υπηρεσία, τα οποία υπολογιζόμενα δίνουν ποσό α’ υπομερίσματος, ενώ το β’ υπομέρισμα υπολογίζεται με βάση τις τυχόν άλλες αποδοχές που συνεντέλλονται με τις συντάξιμες αποδοχές (π.χ. επίδομα θέσης ευθύνης, ποσό 140,80 κ.λ.π.)
Σημειώνουμε δε ότι, σύμφωνα με το Π.Δ. 422/81 αρ. 2, όπως ισχύει σήμερα και Π.Δ. 94/2011 αρ. 2, αποστολή του Ταμείου είναι η κατά αναλογία των καταθέσεων του κάθε μετόχου παροχή μερίσματος ή άλλου βοηθήματος στους μετόχους του Ταμείου και τις οικογένειες τους. Σας διευκρινίζουμε ότι σε περιπτώσεις αργίας ή διαθεσιμότητας υπαλλήλου-μετόχου, παρ. 3, 4 του αρ.25 του Ν.4354/2015, οι κρατήσεις υπέρ ΜΤΠΥ πρέπει να γίνονται κανονικά στο σύνολο των αποδοχών του σύμφωνα με την παρ.1 του αρ.29 του ΠΔ 422/81 και όχι στις μειωμένες αποδοχές τις οποίες δικαιούται.
Επίσης, σε περιπτώσεις άδειας άνευ αποδοχών πέραν του μηνός, έγκειται στην διακριτική ευχέρεια του υπαλλήλου-μετόχου να καταβάλλει μετά από αίτησή του τακτικές κρατήσεις για ολόκληρο το διάστημα ή μέρος αυτής, προκειμένου να προσμετρηθεί ο χρόνος αυτός ως συντάξιμος κατά τον κανονισμό του μερίσματος.
Κατά τα λοιπά θέματα που αφορούν τα εν ισχύ ειδικά μισθολόγια, εξακολουθούν να ισχύουν κατά περίπτωση οι κρατήσεις που αναγράφονται στον προαναφερθέντα «Οδηγό Κρατήσεων υπέρ Μ.Τ.Π.Υ.».
Επισημαίνουμε επίσης ότι, οι αναφερόμενοι στον οδηγό κρατήσεων υπέρ ΜΤΠΥ πίνακες κρατήσεων υπαλλήλων που δε μετέχουν στην ασφάλιση του Ταμείου καθώς και κρατήσεων επί δαπανών Δημοσίων Υπηρεσιών, ΝΠΔΔ, κλπ., έχουν πάψει να ισχύουν από 1/1/15 λόγω κατάργησης των πόρων του ΜΤΠΥ, σύμφωνα με το Ν. 4254/2014 υποπαράγραφος ΙΑ3 παρ. 2 ιστ’ και παρ. 2 ιζ'(ΦΕΚ 85/Α/7-4-2014).
Παρακαλούμε για την ορθή εφαρμογή των ανωτέρω από 1/1/2016 και παραμένουμε στη διάθεσή σας για κάθε συμπληρωματική πληροφορία ή διευκρίνιση.